Monitorización y evaluación del VIH en Cataluña, cada vez más cerca de los objetivos 90-90-90

e201912118

Autores/as

  • Cristina Agustí Benito Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Juliana Reyes-Urueña Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Alexis Sentís Fuster Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Cinta Folch Toda Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Laura Fernàndez-López Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Andreu Bruguera Riera Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Evelin López-Corbeto Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Laia Ferrer Serret Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Anna Conway Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Sergio Moreno Fornes Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Laia Egea-Cortés Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España.
  • Joan Colom Farran Programa de Prevenció, Control i Atenció al VIH, les ITS i les Hepatitis Víriques (PCAVIHV). Departament de Salut. Generalitat de Catalunya. Barcelona. España.
  • Jordi Casabona i Barbarà Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les Infeccions de Transmissió Sexual i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Agència de Salut Pública de Catalunya (ASPC). Generalitat de Catalunya. Badalona. Barcelona. España. / Centro de Investigación Biomédica en Red de Epidemiologia y Salud Pública CIBERESP. Madrid. España. / Fundació Institut d’Investigació Germans Trias i Pujol IGTP. Badalona. Barcelona. España. / Departament de Pediatria, d’Obstetrícia i Ginecologia i de Medicina Preventiva i de Salut Pública. UniverSidad Autónoma de Barcelona. Cerdanyola del Vallès. Barcelona. España.

Palabras clave:

VIH, Cataluña

Resumen

Fundamentos: La vigilancia epidemiológica de la infección por el VIH permite monitorizar su incidencia así como eventuales cambios epidemiológicos, permitiendo planificar intervenciones específicas y monitorizar su impacto. El objetivo de este artículo fue describir los resultados de la monitorización y evaluación de la respuesta a la epidemia del VIH en Cataluña, a partir de los datos incluidos en el Sistema Integrado de Vigilancia Epidemiológica del Sida/VIH e Infecciones de transmisión sexual de Cataluña (SIVES).

Métodos: Se realizó un análisis descriptivo de los datos de las diferentes fuentes de información del SIVES. El periodo de tiempo se definió a partir de la disponibilidad de los datos de cada una de las fuentes de información incluidas en el análisis. La información se estructuró de acuerdo a la representación conceptual de la cascada de diagnóstico y tratamiento de VIH, tal y como se describe en las directrices de información estratégica consolidada de la Organización Mundial de la Salud para el VIH.

Resultados: Del total de 4.849 nuevos diagnósticos notificados (2012-2018), el 86% eran hombres. De estos, el grupo de transmisión informado más frecuente fueron los hombres que tiene sexo con hombres con un 65%. La tendencia del número de nuevos diagnósticos descendió en todos los grupos de transmisión. Se estima que en 2018 había 32.429 personas viviendo con el VIH en Cataluña, de las cuales el 89% estaban diagnosticadas. De estas, el 83% estaban en seguimiento en una unidad especializada, y el 78% de ellas estaban en tratamiento. El 73% de las personas en tratamiento tenían la carga viral suprimida.

Conclusiones: El SIVES, como sistema integrado de diferentes fuentes de información estratégica, permite monitorizar la epidemia del VIH en Cataluña y evaluar la respuesta a la misma, identificando poblaciones claves y determinantes para adquirir el VIH, así como las barreras a las que se enfrentan las personas que viven con VIH para lograr a supresión viral.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Pisani E, Lazzari S, Walker N, Schwartländer B. HIV surveillance: a global perspective. J Acquir Immune Defic Syndr [Internet] 2003 [cited 2019 Oct 31];32 Suppl 1:S3-11. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12571509.

UN General Assembly. Political Declaration on HIV and AIDS: On the Fast-Track to Accelerate the Fight against HIV and to End the AIDS Epidemic by 2030. New York [Internet] 2016;17020(June):1–27. Available from: http://web.ua.es/es/ice/documentos/redes/2012/asesoramiento/modelo-normas-apa-bibliografia.pdf.

Junta Coordinadora del Programa de ONUSIDA. 90-90-90 Un ambicioso objetivo de tratamiento para contribuir al fin de la epidemia de Sida. OnuSida [Internet] 2015;39. Available from: http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/90_90_90_es.pdf.

WHO. Person-centred HIV patient monitoring and case surveillance guidelines HIV strategic information for impact [Internet]. Geneva: 2017. Available from: http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/255702/9789241512633-eng.pdf;jsessionid=F783930BD3047F53BB02427BD836D5FD?sequence=1%0Ahttp://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/255702/9789241512633-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y.

Comissió Interdepartamental de la Sida a Catalunya. Pla

d’ acció enfront del VIH i altres ITS 2016-2020. Barcelona: 2016.

European Centre for Disease Prevention and Control. Continuum of HIV care. Monitoring implementation of the Dublin Declaration on partnership to fight HIV/AIDS in Europe and Central Asia: 2018 progress report. Stockholm: 2019.

Centre d’Estudis Epidemiològics sobre les ITS i Sida de Catalunya (CEEISCAT). Sistema Integrat de Vigilància Epidemiològica de la SIDA/VIH/ITS a Catalunya. Badalona: 2015.

Folch C, Casabona J, Espelt A, Majó X, Meroño M, Gonzalez V et al. High prevalence and incidence of HIV and HCV among new injecting drug users with a large proportion of migrants - Is prevention failing? Subst Use Misuse 2016;51(2):250–60.

Folch C, Casabona J, Sanclemente C, Esteve A, González V, Hivits-ts G. Tendencias de la prevalencia del VIH y de las conductas de riesgo asociadas en mujeres trabajadoras del sexo en Cataluña. 2014;28(3):196–202.

The EMIS Network. EMIS-2017 - The European Men-Who-Have-Sex-With-Men Internet Survey. Key findings from 50 countries [Internet]. Stockholm: 2017. Available from: www.ecdc.europa.eu.

López-Corbeto E, González V, Lugo R, Rivaya B, Casabona J, Matas L et al. Pooling of urine samples for molecular detection of Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae and Mycoplasma genitalium as a screening strategy among young adults in Catalonia. Enferm Infecc Microbiol Clin 2019.

Fernàndez-Lopez L, Rifà B, Pujol F, Becerra J, Pérez M, Meroño M et al. Impact of the introduction of rapid HIV testing in the Voluntary Counselling and Testing sites network of Catalonia, Spain. Int J STD AIDS [Internet] 2010 [cited 2019 Feb 18];21(6):388–91. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20606218.

World Health Organization (WHO). Consolidated guidelines on HIV testing services. Geneva: World Health Organisation; July 2015 [Internet]. Geneva: 2015. Available from: http://www.who.int/hiv/pub/vct/hiv-self-testing-guidelines/en/.

World Health Organization (WHO). Compendium of good practices in the health sector response to HIV in the WHO European Region [Internet]. Geneva: 2018. Available from: http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0004/375997/HIV-Comp-Aug-29-2.pdf.

Decret 67/2010, de 25 de maig, pel qual es regula el sistema de notificació de malalties de declaració obligatòria i brots epidèmics al Departament de Salut | DEPARTAMENT DE SALUT | Legislació | Cercador d’Informació i Documentació Oficials (CIDO) - Diputació de Barcelona [Internet]. [cited 2019 Nov 14];Available from: http://cido.diba.cat/legislacio/1342856/decret-672010-de-25-de-maig-pel-qual-es-regula-elsistema-de-notificacio-de-malalties-de-declaracio-obligatoria-ibrots-epidemics-al-departament-de-salut.

Idescat. Padró municipal d’habitants [Internet]. 2018 [cited 2019 Nov 14];Available from: https://www.idescat.cat/pub/?id=pmh.

Jaén A, Casabona J, Esteve A, Miró JM, Tural C, Ferrer E et al. [Clinical-epidemiological characteristics and antiretroviral treatment trends in a cohort of HIV infected patients. The PISCIS Project]. Med Clin (Barc) [Internet] 2005 [cited 2019 Oct 31];124(14):525–31. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15847748.

European Centre for Disease Prevention and Control. HIV Estimates Accuracy Tool manual. Stockholm: 2019.

La OMS reconoce el sistema catalán para el monitoreo del Sida [Internet]. [cited 2019 Nov 29];Available from: https://www.lavanguardia.com/vida/20150508/54431130785/la-oms-reconoce-el-sistema-catalan-para-el-monitoreo-del-Sida.html.

Dubois-Arber F, Jeannin A, Spencer B, Gervasoni JP, Graz B, Elford J et al. Mapping HIV/STI behavioural surveillance in Europe. BMC Infect Dis 2010;10.

Midgard H, Weir A, Palmateer N, Lo Re V, Pineda JA, Macías J et al. HCV epidemiology in high-risk groups and the risk of reinfection. J Hepatol [Internet] 2016 [cited 2019 Nov 14];65(1 Suppl):S33–45. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27641987.

Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS). Combination HIV Prevention: Tailoring and Coordinating Biomedical, Behavioural and Structural Strategies to Reduce New HIV INfections. Geneva: 2010.

Baral S, Logie CH, Grosso A, Wirtz AL, Beyrer C. Modified social ecological model: A tool to guide the assessment of the risks and risk contexts of HIV epidemics. BMC Public Health [Internet] 2013;13(1):1. Available from: BMC Public Health.

World Health Organization (WHO). Consolidated guidelines on HIV prevention, diagnosis, treatment and care for key populations – 2016 update [Internet]. Geneva: 2016. Available from: http://apps.who.int/.

European Centre for Disease Prevention and Control WRO for E. HIV/AIDS surveillance in Europe 2018 – 2017 data. Copenhagen: 2018.

Área de vigilancia del VIH y conductas de riesgo. Vigilancia Epidemiológica del VIH y Sida en España 2017: Sistema de Información sobre Nuevos Diagnósticos de VIH y Registro Nacional de Casos de Sida [Internet]. Madrid: 2018. Available from: http://www.mscbs.gob.es/ciudadanos/enfLesiones/enfTransmisibles/Sida/vigilancia/doc/InformeVIH_SIDA_2018_21112018.pdf.

Unidad de vigilancia del VIH y conductas de riesgo. Centro Nacional de Epidemiología - Instituto de Salud Carlos III - Plan Nacional sobre el Sida - Dirección General de Salud Pública Calidad e Innovación. Estimación del continuo de atención del VIH en España, 2016. [Internet]. Madrid: 2019. Available from: https://www.mscbs.gob.es/ciudadanos/enfLesiones/enfTransmisibles/Sida/docs/ESTIMACION_DEL_CONTINUO_DE_ATENCION_DEL_VIH_EN_ESPANA.pdf.

Campbell CNJ, Ambrosioni J, Miro JM, Esteve A, Casabona J, Navarro G et al. The continuum of HIV care in Catalonia. AIDS Care - Psychol Socio-Medical Asp AIDS/HIV 2015;27(12):1449–54.

Reyes-Urueña JM, Campbell CNJ, Vives N, Esteve A, Ambrosioni J, Tural C et al. Estimating the HIV undiagnosed population in Catalonia, Spain: descriptive and comparative data analysis to identify differences in MSM stratified by migrant and Spanish-born population. BMJ Open [Internet] 2018;8(2):e018533. Available from: http://bmjopen.bmj.com/lookup/doi/10.1136/bmjopen-2017-018533.

Fernàndez-López L, Reyes-Urueña J, Agustí C, Kustec T, Serdt M, Klavs I et al. The COBATEST network: monitoring and evaluation of HIV community-based practices in Europe, 2014-2016. HIV Med 2018;19:21–6.

Descargas

Publicado

11-12-2019

Cómo citar

1.
Agustí Benito C, Reyes-Urueña J, Sentís Fuster A, Folch Toda C, Fernàndez-López L, Bruguera Riera A, et al. Monitorización y evaluación del VIH en Cataluña, cada vez más cerca de los objetivos 90-90-90: e201912118. Rev Esp Salud Pública [Internet]. 11 de diciembre de 2019 [citado 1 de abril de 2026];93:16 páginas. Disponible en: https://ojs.sanidad.gob.es/index.php/resp/article/view/1141