Elaboración de un modelo predictivo para la estimación de los costes asistenciales en mujeres con cáncer de mama no metastásico
e202510066
Palabras clave:
Cáncer de mama, Perfiles asistenciales, Costes de diagnóstico, Costes de cirugía, Costes de quimioterapia, Costes de radioterapia, Costes de inmunoterapia, Costes en cáncer de mama, Predicción del coste en cáncer de mama, Impacto económico anti HER2Resumen
FUNDAMENTOS // La justificación de la investigación fue el abordaje económico del cáncer de mama para poder introducir mejoras. Los objetivos fueron conocer el coste final en cada subgrupo de mujeres con cáncer de mama no metastásico, conocer el coste medio por paciente, predecir el coste e identificar grupos con mayor impacto económico para los sistemas sanitarios.
MÉTODOS // Se realizó un estudio descriptivo retrospectivo en 411 mujeres, tras muestreo aleatorio sistemático, diagnosticadas de cáncer de mama no metastásico e intervenidas quirúrgicamente en el Hospital Abente y Lago (A Coruña) durante 2010-2013. La información se obtuvo de las historias clínicas y bases de datos. Para evaluación de costes se tuvieron en cuenta tarifas de los servicios sanitarios en el Servicio Gallego de Salud. Se realizaron análisis univariantes y multivariantes.
RESULTADOS // El coste medio del cáncer de mama no metastásico en mujeres fue de 23.752,16±16.015,82€ y varió según diez perfiles asistenciales en base al manejo terapéutico (p<0,001 en seis de los perfiles en relación al de cirugía sin adyuvancia; en uno, p=0,004; en otro, p=0,022; no demostrable en otro con p=0,132). En perfiles con inmunoterapia (14,6%), el coste fue de 54.190,54€; 55.238€; 69.278,45€ y 57.364,81€, respectivamente.
CONCLUSIONES // En cáncer de mama no metastásico, diez perfiles asistenciales según manejo terapéutico aproximan mejor el coste. Además de disponer del coste medio, se puede predecir el coste por paciente con una fórmula matemática que incluye edad, procedencia de cribado, ganglios infiltrados y perfil asistencial. Los grupos con tratamiento anti HER2 tienen mayor impacto económico.
Descargas
Citas
1. Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229-263. doi: https://dx.doi.org/10.3322/caac.21834. PMID: 38572751. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38572751/
2. REDECAN. Red Española de Registros de Cáncer. Estimaciones de la incidencia del cáncer en España, 2025. https:// www.redecan.org
3. Sociedad Española de Oncología Médica. Las cifras del cáncer en España 2025. https:// www.seom.org
4. Steliarova-Foucher E, O’Callaghan M, Ferlay J, Masuyer E, Forman D, Comber H et al. European Cancer Observatory: Cancer Incidence, Mortality, Prevalence and Survival in Europe. Version 1.0 (September 2012) European Network of Cancer Registries, International Agency for Research on Cancer. https://ecis.jrc.ec.europa.eu/
5. Vidal Lancis C, Martínez-Sánchez JM, Mateos Mazón M, Peris Tuser M. Mortalidad por cáncer de mama: evolución en España y sus comunidades autónomas durante el periodo 1980-2005. Rev Esp Salud Pública. 2010;84:53-59. doi: https://dx.doi.org/10.1590/s1135-57272010000100006. PMID: 20376413. https://scielo.isciii.es/scielo.phpS1135-57272010000100006
6. Kamangar F, Dores GM, Anderson WF. Patterns of cancer incidence, mortality, and prevalence across five continents: defining priorities to reduce cancer disparities in different geographic regions of the world. J Clin Oncol. 2006;24(14):2137-2150. doi: https://dx.doi.org/10.1200/JCO.2005.05.2308. PMID:16682732. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16682732/
7. Instituto Nacional de Estadística (INE). Estadística de Defunciones según la Causa de Muerte 2023. https://www.ine.es/dyngs/Prensa/pEDCM2023.htm
8. Arrospide A, Soto-Gordoa M, Acaiturri T, López-Vivanco G, Abecia LC, Mar J. Coste del tratamiento del cáncer de mama por estadio clínico en el País Vasco. Rev Esp Salud Pública. 2015;89:93-97. https://scielo.isciii.es/scielo.S1135-57272015000100010
9. Heinrich G, Hans-Joachim H, Schilling J, Klare P. Relevance of Health Economics in the Medical Treatment of Breast Cancer: The View of the Professional Association of Practicing Gynecologic Oncologists e.V. (BNGO). Breast Care (Basel). 2013;8:29-33. doi: https://dx.doi.org/10.1159/000346856. PMID: 24715840. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24715840/
10. Carles M, Vilaprinyo E, Cots F, Gregori A, Pla R, Román R et al. Cost-effectiveness of early detection of breast cancer in Catalonia (Spain). BMC Cancer. 2011;11:192. doi: https://dx.doi.org/10.1186/1471-2407-11-192. PMID: 21605383. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21605383
11. Noguero Meseguer MR, Cuesta Cuesta AB, de Matías Martínez M, Martín Ríos MD, Barba Martín R, Fernández Huertas R et al. Costes asociados al diagnóstico y tratamiento quirúrgico del cáncer de mama precoz. Rev Senología y Patol Mam. 2021;34:193-199. https://www.elsevier.es/en-revista-revista-senologia-patologia-mamaria--131-articulo-costes-asociados-al-diagnostico-tratamiento-S0214158221000359
12. Sousa R, Florentino F, Alarcao J, Lopes Pereira C, Jesús G, Costa J et al. Cost and burden of female breast cáncer in Portugal. Value in Health. 2016;19:724. https://www.researchgate.net/publication/309603849_Cost_and_Burden_of_Female_Breast_Cancer_in_Portugal
13. Khosravi Shahi P, Izarzugaza Perón Y, Encinas García S, Díaz Muñoz de la Espada VM, Pérez Manga G. Tratamiento adyuvante en el cáncer de mama operable. An Med Interna (Madrid). 2008;25(1):36-40. https://scielo.isciii.es/scielo.S0212-71992008000100010
14. Arrechea Irigoyen MA, Vicente García F, Córdoba Iturriagagoitia A, Ibañez Beroiz B, Santamaría Martínez M, Guillén Grima F. Subtipos moleculares del cáncer de mama: implicaciones pronósticas y características clínicas e inmunohistoquímicas. Anales Sis San Navarra. 2011;34(2):219-233. https://scielo.isciii.es/S1137-66272011000200008
15. Zepeda-Castilla EJ, Recinos-Money E, Cuéllar-Hubbe M, Robles-Vidal CD, Maafs-Molina E. Clasificación molecular del cáncer de mama. Cir Ciruj. 2008;76:87-93. https://www.redalyc.org/pdf/662/66276115.pdf
16. De la Flor M, Delgado C, Martínez S, Arenas M, Gómez M, Reig R. Tasa de afectación de los márgenes quirúrgicos tras la cirugía conservadora de mama y estimación de los costes directos. Cir Esp. 2022;100(11):702-708. https://www.elsevier.es/tasa-afectacion-margenes-quirurgicos-tras-S0009739X2100244X
17. National Comprehensive Cancer Network. Breast Cancer, NCCN Guidelines. https://www.nccn.org/guidelines/nccn-guidelines
18. Decreto 56/2014, de 30 de abril, polo que se establecen as tarifas dos servizos sanitarios prestados nos centros dependentes do Servizo Galego de Saúde e nas fundacións públicas sanitarias. DOG nº 96 do 21 de maio de 2014. https://www.xunta.gal/dog/Publicados/2014/20140521/AnuncioC3K1-140514 0001_es.html
19. Luengo-Fernández R, Leal J, Gray A, Sullivan R. Economic burden of cancer across the European Union: A population-based cost analysis. Lancet Oncol. 2013;14:1165-1174. doi: https://dx.doi.org/10.1016/S1470-2045(13)70442-X. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24131614/
20. Saura RM, Gimeno V, Blanco MC, Colomer R, Serrano P, Acea B et al. Desarrollo de indicadores de proceso y resultado y evaluación de la práctica asistencial oncológica. Madrid: Plan de Calidad para el Sistema Nacional de Salud. Ministerio de Sanidad y Consumo. Agència d’Avaliació de Tecnologia i Recerca Mèdiques de Cataluña; 2007. Informes de evaluación de Tecnologías Sanitarias. AATRM núm 2006/02. https://www.sergas.es/Docs/Avalia-t/AATRM200602.pdf
21. Corral J, Cots F, Castells X, Germà JR, Borrás JM. Aproximación al coste del proceso asistencial del cáncer de mama en Cataluña. Gac Sanit. 2009;23:189. (Espec Congr 1). https://www.gacetasanitaria.org/es-pdf-13133152
22. Sun L, Legood R, Dos-Santos-Silva I, Gaiha SM, Sadique Z. Global treatment costs of breast cancer by stage: a systematic review. Plos One. 2018; 13 (11): e0207993. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0207993
23. Antoñanzas F, Oliva J, Velasco M, Zozaya N, Lorente R, López-Bastida J. Costes directos e indirectos del cáncer en España. Cuadernos económicos del ICE. 2003;72:280-309. https://revistasice.com/index.php/CICE/article/view/5901/5901
24. Zornoza G, Alberro JA, Sabadell MD, Salinas J, Vázquez C, Vega V et al. Cáncer de mama en España: algunos resultados de una encuesta multicéntrica. Rev Senología y Patol Mam. 2003;16(3):90-96. https://www.elsevier.es/es-revista-revista-senologia-patologia-mamaria-131-articulo-cancer-mama-espana-algunos-resultados-13052259
25. OECD (2023), Perfiles nacionales de cáncer: España 2023. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/bab6e2e3-es
26. Grupo Español para el Desarrollo de la Farmacia Oncológica (GEDEFO). Estudio transversal del tratamiento del cáncer de mama en España. Farm Hosp. 2008;32(3):139-147. https://www.sefh.es/fh/92_2.pdf
27. Angulo-Pueyo E, Ridao-López M, Martínez-Lizaga N, García-Armesto S, Bernal-Delgado E. Variabilidad y coste de oportunidad de las alternativas quirúrgicas en cáncer de mama. Gac Sanit. 2014;28:209-214. http://dx.doi.org/10.1016/j.gaceta.2013.12.010
28. Acea Nebril B. Cirugía mayor ambulatoria en mujeres con cáncer de mama. Cir May Amb. 2013;18(3):143-144. https://www.asecma.org/Documentos/Articulos/10_18_3_CR_Acea.pdf
29. Sarriugarte G, Sanz-Guinea A, Mar J, Antoñanzas F, Nuño R, Orue-Etxebarria B et al. Estudio de costes del programa de detección precoz del cáncer de mama de la Comunidad Autónoma del País Vasco. Revisión sistemática de estudios de evaluación económica del cribado de cáncer de mama. Investigación Comisionada. Vitoria-Gasteiz. Departamento de Sanidad y Consumo, Gobierno Vasco, 2012. Informe nº: Osteba D 12-13. Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco:1-71. https://scielo.isciii.es/scielo.S1135-57272015000100010
30. Gamboa O, Buitrago LA, Lozano T, Dieleman S, Gamboa C, Guzmán EL et al. Costos directos de la atención del cáncer de mama en Colombia. Rev Colomb Cancerol. 2016;20(2):52-60. http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0123-90152016000200002
31. Cazap E. Breast cancer in Latin America: A map of the disease in the region. Am Soc Clin Oncol Educ Book. 2018;38:451-456. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30231404/
Descargas
Archivos adicionales
Publicado
Cómo citar
Licencia
Derechos de autor 2025 Maria Jesús Rodríguez Abellón, Benigno Acea Nebril, Vanesa Balboa Barreiro

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
Usted es libre de:
Compartir — copiar y redistribuir el material en cualquier medio o formato.
La licenciante no puede revocar estas libertades en tanto usted siga los términos de la licencia.
Bajo los siguientes términos:
Atribución — Usted debe dar crédito de manera adecuada , brindar un enlace a la licencia, e indicar si se han realizado cambios. Puede hacerlo en cualquier forma razonable, pero no de forma tal que sugiera que usted o su uso tienen el apoyo de la licenciante.
NoComercial — Usted no puede hacer uso del material con propósitos comerciales.
SinDerivadas — Si remezcla, transforma o crea a partir del material, no podrá distribuir el material modificado.
No hay restricciones adicionales — No puede aplicar términos legales ni medidas tecnológicas que restrinjan legalmente a otras a hacer cualquier uso permitido por la licencia.
Avisos:
No tiene que cumplir con la licencia para elementos del material en el dominio público o cuando su uso esté permitido por una excepción o limitación aplicable.
No se dan garantías. La licencia podría no darle todos los permisos que necesita para el uso que tenga previsto. Por ejemplo, otros derechos como publicidad, privacidad, o derechos morales pueden limitar la forma en que utilice el material.









![¿Cómo evaluar para la RESP? [PARA REVISORES]](https://ojs.sanidad.gob.es/public/site/images/rmartinb/pastilla-revisores-0eaa113abcbc4fc554c7c6c7840ca4c6.jpg)
![¿Cómo recibir avisos sobre nuevos artículos de la RESP? [PARA LECTORES]](https://ojs.sanidad.gob.es/public/site/images/rmartinb/pastilla-lectores-aa689338e95aab07df45b4b0d583188f.jpg)

