¿Pesas o pasas? Una reflexión sobre el abordaje pesocentrista de la obesidad infantil

e202609054

Autores/as

  • Laia Asso Ministral Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España. https://orcid.org/0000-0002-1539-3543
  • Laura Esteve Matalí Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España. https://orcid.org/0000-0001-6561-0131
  • Marta Sanz Mas Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España. https://orcid.org/0009-0007-4078-2501
  • Núria Sala Real Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.
  • Nacho Sánchez Valdívia Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España. https://orcid.org/0000-0002-6579-2067
  • María Blanquer Genovart Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.
  • Eva María Sorolla Clemente Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.
  • Pilar Ramos Vaquero Institut de Recerca Sant Pau. Barcelona. España. / Agència de Salut Pública de Barcelona. Barcelona. España. https://orcid.org/0000-0002-2136-4917
  • Marina Domènech Cantó Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.
  • Vanessa Sarkis Espinoza Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.
  • Cinta Daufí Subirats Agència de Salut Pública de Catalunya. Departament de Salut. Barcelona. España.

DOI:

https://doi.org/10.67113/resp.v100i1.1584

Palabras clave:

Obesidad infantil, Antropometría, Bienestar emocional, Estigma, Peso Corporal , Estatura, Circunferencia de la Cintura, Geografía, Modelos Estadísticos, Análisis de Mediación

Resumen

El abordaje actual de la obesidad infantil se basa en un modelo pesocentrista que promueve la medida sistemática del peso en las visitas de seguimiento. Este enfoque tiende a ignorar aspectos clave como los determinantes sociales o la genética en el desarrollo de la obesidad y ahonda en la responsabilidad individual para su tratamiento. Todo ello puede tener como consecuencia un abordaje estigmatizante que impacta en la autoestima, el bienestar emocional y en la salud integral de niños y adolescentes. En los últimos años se han alzado distintas voces para abrazar un abordaje no pesocentrista que contemple las condiciones de vida (entorno alimentario, acceso a una alimentación saludable, disponibilidad de espacios para la práctica de actividad física, acceso a actividades extraescolares o de ocio educativo, etc.), y que ponga el foco en el bienestar. En el ámbito asistencial pediátrico, pueden ser de utilidad medidas tan simples como evitar la toma del peso u otras medidas antropométricas de forma sistemática, hacerlo solo en ocasiones justificadas, previo consentimiento, y evitar comentarios acerca de la evolución del peso. Adicionalmente, es necesaria una reflexión colectiva sobre el abordaje actual de la obesidad infantil incluyendo a quienes toman decisiones sobre la implementación de las guías clínicas y los protocolos.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

1. Organización Mundial de la Salud. Constitución de la Organización Mundial de la Salud. 1948. [Internet] Disponible en: https://www.who.int/es/about/governance/constitution. [Consultado noviembre de 2025].

2. Borrell-Carrió F. Médico de personas. Jordi Gol i Gurina, 1924-1985, in memoriam. Aten Primaria. 2005 Apr 30;35(7):339-341. Spanish. doi: https://doi.org/10.1157/13074290

3. Mauldin K, May M, Clifford D. The consequences of a weight-centric approach to healthcare: A case for a paradigm shift in how clinicians address body weight. Nutr Clin Pract. 2022 Dec; 37(6):1291-1306. doi: https://doi.org/10.1002/ncp.10885

4. Tomiyama AJ, Hunger JM, Nguyen-Cuu J, Wells C. Misclassification of cardiometabolic health when using body mass index categories in NHANES 2005–2012. Int J Obes. 2016;40(5):883-886. doi: https://doi.org/10.1038/ijo.2016.17

5. Bacon L, Aphramor L. Weight science: evaluating the evidence for a paradigm shift. Nutr J. 2011;10(1):9. doi: https://doi.org/10.1186/1475-2891-10-9

6. Wagner BE, Cook S. Weight Bias and Stigma in Pediatric Obesity. Pediatr Clin North Am. 2024 Oct;71(5):819-830. doi: https://doi.org/10.1016/j.pcl.2024.07.005. Epub 2024 Aug 7. PMID: 39343495.

7. Franco JVA, Grundtvig-Gram E, Meyer L, Grandi D, Cruzat B, Christiansen LB et al. Beyond body mass index: rethinking doctors’ advice for weight loss. BMJ. 2025 Jun 25;389:e084654. doi: https://doi.org/10.1136/bmj-2025-084654

8. Haqq AM, Kebbe M, Tan Q, Manco M, Salas XR. Complexity and Stigma of Pediatric Obesity. Child Obes. 2021 Jun;17(4):229-240. doi: https://doi.org/10.1089/chi.2021.0003

9. Nutter S, Eggerichs LA, Nagpal TS, Ramos-Salas X, Chin-Chea C, Saiful S et al. Changing the global obesity narrative to recognize and reduce weight stigma: A position statement from the World Obesity Federation. Obes Rev. 2024 Jan;25(1):e13642. doi: https://doi.org/10.1111/obr.13642

10. Kramer R, Drury CR, Forsberg S, Bruett LD, Reilly EE, Gorrell S et al. Weight Stigma in the Development, Maintenance, and Treatment of Eating Disorders: A Case Series Informing Implications for Research and Practice. Res Child Adolesc Psychopathol. 2025 May;53(5):747-760. doi: https://doi.org/10.1007/s10802-024-01260-3

11. Sherifali D, Racey M, Fitzpatrick-Lewis D, Greenway M, Sockalingam S, Wada J et al. Missing the Target: A Scoping Review of the Use of Percent Weight Loss for Obesity Management. Obes Rev. 2025 Nov;26(11):e13960. doi: https://doi.org/10.1111/obr.13960

12. World Health Organization. Regional Office for Europe. Weight bias and obesity stigma: considerations for the WHO European Region. World Health Organization. Regional Office for Europe. 2017. Disponible en: https://iris.who.int/handle/10665/353613. [Consultado noviembre de 2025].

13. Sánchez-Carracedo D. El estigma de la obesidad y su impacto en la salud: una revisión narrativa. Endocrinol Diabetes Nutr. 2022;69(10):868-877. doi: https://doi.org/10.1016/j.endinu.2021.12.002

14. Sánchez-Carracedo D, Fornieles-Deu A, Anastasiadou D, Flint SW (2026). Stigmatizing attitudes and misconceptions about obesity among Spanish healthcare professionals. PLoS One 21(6): e0351868. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0351868

15. Weghuber D, Khandpur N, Boyland E, Mazur A, Frelut ML, Forslund A, Vlachopapadopoulou E, Erhardt É, Vania A, Molnar D, Ring-Dimitriou S, Caroli M, Mooney V, Forhan M, Ramos-Salas X, Pulungan A, Holms JC, O’Malley G, Baker JL, Jastreboff AM, Baur L, Thivel D. Championing the use of people-first language in childhood overweight and obesity to address weight bias and stigma: A joint statement from the European-Childhood-Obesity-Group (ECOG), the European-Coalition-for-People-Living-with-Obesity (ECPO), the International-Paediatric-Association (IPA), Obesity-Canada, the European-Association-for-the-Study-of-Obesity Childhood-Obesity-Task-Force (EASO-COTF), Obesity Action Coalition (OAC), The Obesity Society (TOS) and the World-Obesity-Federation (WOF). Pediatr Obes. 2023 Jun;18(6):e13024. doi: https://doi.org/10.1111/ijpo.13024. Epub 2023 Apr 1. PMID: 37002830.

16. Puhl RM, Lessard LM. Weight Stigma in Youth: Prevalence, Consequences, and Considerations for Clinical Practice. Curr Obes Rep. 2020 Dec;9(4):402-411. doi: https://doi.org/10.1007/s13679-020-00408-8. Epub 2020 Oct 20. PMID: 33079337.

17. Roberts KJ, Polfuss ML. Weight stigma in children and adolescents: Recommendations for practice and policy. Nursing. 2022 Jun 1;52(6):17-24. doi: https://doi.org/10.1097/01.NURSE.0000829904.57766.58

18. Ozbardakci EV, Lydecker JA. Reframing How Providers Advocate for Adolescent Well-Being in Body Image, Eating, and Weight. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2023 Sep;62(9):957-962. doi: https://doi.org/10.1016/j.jaac.2023.03.008

19. ASDAH. Introducing the Revised Health at Every Size® Principles & New Framework of Care©. 2024. Disponible en: https://asdah.org/haes. [Consultado noviembre de 2025].

20. Williams MS, McKinney SJ, Cheskin LJ. Social and Structural Determinants of Health and Social Injustices Contributing to Obesity Disparities. Curr Obes Rep. 2024 Sep;13(3):617-625. doi: https://doi.org/10.1007/s13679-024-00578-9

21. Organización Mundial de la Salud. Obesidad y sobrepeso [Internet]. 2025. Disponible en: https://www.who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight. [Consultado julio de 2026].

22. Ball GDC, Merdad R, Birken CS, Cohen TR, Goodman B, Hadjiyannakis S et al. Managing obesity in children: a clinical practice guideline. CMAJ. 2025 Apr 13;197(14):E372-E389. doi: https://doi.org/10.1503/cmaj.241456. Erratum en: CMAJ. 2025 Jul 1;197(24):E697. doi: https://doi.org/10.1503/cmaj.250898

23. Vriese LM, Gubbels J, Verschueren Z, Bessems K (28 Aug 2025): A qualitative exploration of intersectoral stakeholder cooperation in a Dutch integrated obesity prevention network for youth. International Journal of Health Promotion and Education. doi: https://doi.org/10.1080/14635240.2025.2549010

24. Sánchez-Valdivia N, Sorolla Clemente EM, Sarkis Espinoza V, Asso Ministral L, Blanquer Genovart MJ, Daufí Subirats C, Domènech Cantó M, Esteve-Matalí L, Sala Real N, Sanz-Mas M, Ramos Vaquero P. Abordando la obesidad infantil desde la acción intersectorial: la estrategia POICAT. Rev Esp Salud Pública. 2026; 100: 28 de abril e202604022. Disponible en: https://ojs.sanidad.gob.es/index.php/resp/article/view/1580

25. World Health Organization. Ending childhood obesity: A time for action [Internet]. Geneva: WHO; 2016. [Consultado julio 2026].

Descargas

Publicado

11-09-2026 — Actualizado el 11-09-2026

Versiones

Cómo citar

1.
Asso Ministral L, Esteve Matalí L, Sanz Mas M, Sala Real N, Sánchez Valdívia N, Blanquer Genovart M, et al. ¿Pesas o pasas? Una reflexión sobre el abordaje pesocentrista de la obesidad infantil: e202609054. Rev Esp Salud Pública [Internet]. 11 de septiembre de 2026 [citado 11 de septiembre de 2026];100(1):6 páginas. Disponible en: https://ojs.sanidad.gob.es/index.php/resp/article/view/1584

Artículos más leídos del mismo autor/a